Šta lečimo
Fibromialgija
Osteopatski pristup fibromialgiji — rad na smanjenju preosetljivosti nervnog sistema, uz podršku multidisciplinarnog tima.
Fibromialgija je hroničan sindrom rasprostranjenog mišićno-skeletnog bola praćenog dubokim umorom, poremećajem sna i kognitivnim smetnjama poznatim kao „fibro magla”. Pogađa oko 2-4% ljudi, znatno češće žene, najčešće između 35. i 55. godine.
Da bismo razumeli fibromialgiju, korisno je znati kako telo obrađuje bol: senzorni neuroni u perifernom nervnom sistemu prenose signale kičmenoj moždini i dalje mozgu. Neurohemijski glutamat aktivira NMDA receptore i pokreće pronocicepciju (signalizaciju bola), dok mozak istovremeno ima antinocicepcione mehanizme koji tu signalizaciju priguše. Kod fibromialgije ova ravnoteža je poremećena, što dovodi do hroničnog bola bez jasnog fizičkog uzroka — a disfunkcija ganglija dorzalnog korena i prekomerna aktivacija simpatičkog nervnog sistema dodatno pojačavaju osetljivost na bol.
Fibromialgija nije samo bol — to je sindrom sa dugom listom simptoma: dubok, iscrpljujući umor, poremećaj sna (uključujući buđenje bez osećaja odmora), i kognitivni poremećaj poznat kao „fibro magla” (konfuzija, problemi sa koncentracijom i pamćenjem), uz osetljivost na svetlo, zvuk, miris i dodir. Bol je obično rasprostranjen i raznolik — od dubokog mišićnog bola do žarećeg ili pulsirajućeg osećaja, a kod nekih pacijenata i najlakši dodir izaziva neprijatnost.
Dijagnoza fibromialgije je zahtevna jer ne postoji specifičan test — postavlja je specijalista za bol na osnovu ukupne kliničke slike (broj i raspored osetljivih tačaka, trajanje simptoma od najmanje tri meseca, prisustvo umora, lošeg sna i kognitivnih tegoba), uz isključivanje sličnih stanja poput lupusa, reumatoidnog artritisa, multiple skleroze, hipotireoze ili sindroma hroničnog umora.
Bitno je razlikovati fibromialgiju od miofascijalnog sindroma. Kod fibromialgije nema okidačkih (trigger) tačaka, već rasprostranjenih osetljivih (tender) tačaka, a bol je difuzan i hroničan. Miofascijalni sindrom je, nasuprot tome, lokalizovan i u velikoj meri se rešava terapijom. Pogledajte odeljak o miofascijalnom sindromu za detaljniju razliku.
Kod fibromialgije se preosetljivost nervnog sistema često ne zaustavlja na mišićima i zglobovima — isti poremećaj u obradi signala često zahvata i autonomni nervni sistem, koji upravlja radom creva, želuca i srca. Otuda česta trojka simptoma koju pacijenti opisuju zajedno: probavne tegobe (nadutost, mučnina, promenljiv ritam pražnjenja, često u okviru sindroma iritabilnog creva), osećaj lupanja ili preskakanja srca bez utvrđenog srčanog uzroka, i bol u srednjem ili donjem delu leđa koji prati epizode iz stomaka. Ovo nije slučajna kombinacija — organi za varenje dele nervne puteve sa kičmom i vagusnim nervom, pa se napetost iz stomaka lako „preliva” u susedne simptome (pogledajte odeljak o digestivnim problemima i refluksu za detaljnije objašnjenje istog mehanizma).
Standardni medicinski pristup fibromialgiji često uključuje antidepresive, opioide i druge lekove protiv bola. Naš pristup — kombinacija Amatsu japanske integrativne medicine, osteopatije i kineziterapije — fokusira se na smanjenje preosetljivosti nervnog sistema i vraćanje funkcionalnosti prirodnim, neinvazivnim putem, kao dopuna farmakološkoj terapiji i radu ostatka medicinskog tima.
Uobičajeni simptomi
- — Rasprostranjen, difuzan bol u telu
- — Dubok, iscrpljujući umor
- — Poremećaj sna (buđenje bez osećaja odmora)
- — „Fibro magla” — problemi sa koncentracijom i pamćenjem
- — Osetljivost na svetlo, zvuk, miris i dodir
- — Osetljive (tender) tačke na karakterističnim mestima na telu
- — Probavne tegobe — nadutost, mučnina, sindrom iritabilnog creva
- — Lupanje ili preskakanje srca bez utvrđenog srčanog uzroka
Najčešći uzroci
- — Poremećaj u obradi i percepciji bola (centralna senzitizacija)
- — Stres i poremećaj sna
- — Genetska predispozicija
- — Fizička ili emocionalna trauma kao okidač
Kada odmah potražiti hitnu medicinsku pomoć
- — Otok zglobova, kožni osip ili povišena telesna temperatura — obavezno isključiti autoimune bolesti (lupus, reumatoidni artritis) kod reumatologa
- — Simptomi kraći od 3 meseca — potrebna je dodatna dijagnostička obrada pre nego što se stanje proglasi fibromialgijom
- — Bol u grudima uz napor, znojenje ili širenje u ruku, ili nepravilan otkucaj srca koji ne prestaje — hitno isključiti srčani uzrok pre pripisivanja simptoma fibromialgiji
Ovi znaci zahtevaju hitan pregled lekara ili odlazak u hitnu službu, ne manuelnu terapiju.